ฎีกาที่ 12/2550

รูปแบบการออกแบบผลิตภัณฑ์ของจำเลยตามสิทธิบัตรทั้ง 2 คำขอคล้ายกับรูปแบบผลิตภัณฑ์เสาอากาศรับสัญญาณที่มีผู้อื่นเปิดเผยและเผยแพร่มาก่อน แม้รูปแบบปีกของจำเลยทำให้การรับสัญญาณดีขึ้นก็เป็นเรื่องของประสิทธิภาพ มิใช่เป็นการออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ตาม พ.ร.บ.สิทธิบัตร พ.ศ.2522 มาตรา 56 ประกอบมาตรา 57 (1) (2) (3) สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ทั้งสองแบบของจำเลยจึงไม่สมบูรณ์ตามมาตรา 64

โจทก์ฟ้องว่า โจทก์เป็นผู้มีความรู้ความชำนาญด้านซ่อมแซมวิทยุโทรทัศน์มากว่า 10 ปี ได้พัฒนาผลิตภัณฑ์วัสดุเหลือใช้นำมาประยุกต์ใช้กับวัสดุอื่นเพื่อปรับรับคลื่นความถี่วิทยุโทรทัศน์ทำการผลิตและจำหน่ายเรื่อยมา เมื่อวันที่ 3 มกราคม 2535 โจทก์ได้ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ที่โจทก์คิดค้นดังกล่าวเป็นคำขอเลขที่ 15192 พร้อมระบุข้อถือสิทธิในรูปร่าง ลักษณะของแบบผลิตภัณฑ์เสาอากาศโทรทัศน์และวิทยุ ซึ่งแบบผลิตภัณฑ์มีเส้นยาว ตรง สั้น-ยาว 2 ขนาด และดัดงอคล้ายรูปตัว S สลับกัน ประกอบอยู่รอบโครงรูปวงกลม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญามีคำสั่งยกคำขอ วันที่ 11 ตุลาคม 2539 จำเลยได้ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ 2 ฉบับ เป็นคำขอเลขที่ 033669 และ 033670 พร้อมกับได้มีข้อถือสิทธิในแบบผลิตภัณฑ์ได้แก่รูปร่าง ลักษณะของเสาอากาศโทรทัศน์และวิทยุต่ออธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา ต่อมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2545 อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญาได้ออกสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11854 และ 11855 ให้แก่จำเลยโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย กล่าวคือ แบบผลิตภัณฑ์ที่จำเลยยื่นคำขอรับสิทธิบัตรเป็นแบบผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของโจทก์ มีลักษณะรูปร่างเหมือนกับผลิตภัณฑ์ของโจทก์ที่ได้ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรมาก่อน จำเลยดัดแปลงเพิ่มเติมเพียงเล็กน้อยโดยเพิ่มเสาอากาศโทรทัศน์และวิทยุด้านบนขึ้นไปประกอบเข้ากับผลิตภัณฑ์ที่โจทก์เป็นผู้คิดค้นสร้างสรรค์ขึ้นและวางจำหน่ายเผยแพร่อยู่ทั่วไปในราชอาณาจักรแล้วเป็นเวลาหลายปี และสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11855 นั้น เป็นผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากความคิดสร้างสรรค์ของโจทก์ที่คิดค้นและออกแบบขึ้นและคล้ายกับสิทธิบัตรของผู้อื่นตามคำขอเลขที่ 008051 014747 และ 015505 ที่ได้ประกาศโฆษณาแล้ว จำเลยเพียงแต่ดัดแปลงเพิ่มเติมเพียงเล็กน้อยโดยเพิ่มเสาอากาศโทรทัศน์และวิทยุด้านบนขึ้นไปประกอบเข้ากับผลิตภัณฑ์ที่โจทก์และผู้อื่นเป็นผู้คิดค้นและสร้างสรรค์ขึ้น การที่จำเลยได้รับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11854 และ 11855 จึงเป็นสิทธิบัตรที่ไม่สมบูรณ์ ขอให้เพิกถอนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11854 (คำขอที่ 033669) และสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11855 (คำขอที่ 033670) ออกจากสารบบทะเบียนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ กรมทรัพย์สินทางปัญญา และห้ามจำเลยใช้สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ต่อไป หากจำเลยเพิกเฉยไม่ปฏิบัติตาม ขอให้ถือคำพิพากษาเป็นการแสดงเจตนาของจำเลย จำเลยให้การว่า จำเลยเป็นผู้ทรงสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11854 และ 11855 โจทก์มิได้เป็นผู้มีส่วนได้เสียหรือถูกโต้แย้งหรือมีเหตุจำเป็นต้องใช้สิทธิศาล โจทก์จึงไม่มีอำนาจฟ้อง โจทก์ใช้สิทธิฟ้องโดยไม่สุจริต เนื่องจากโจทก์ถูกพนักงานอัยการสำนักงานอัยการสูงสุด ฟ้องเป็นจำเลยในคดีอาญาหมายเลขดำที่ อ.666/2547 ในข้อหามีไว้เพื่อขายซึ่งผลิตภัณฑ์ตามสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยไม่ได้รับอนุญาตจากผู้ทรงสิทธิบัตรคือสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11855 เป็นฉบับเดียวกันกับที่โจทก์ฟ้องขอให้ศาลเพิกถอนในคดีนี้ จึงเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต สิทธิบัตรเลขที่ 11854 เป็นผลิตภัณฑ์ที่จำเลยได้คิดค้นและออกแบบสร้างสรรค์เอง มีลักษณะรูปร่างที่แตกต่างไปจากผลิตภัณฑ์ตามที่โจทก์กล่าวอ้าง ไม่เคยมีวางจำหน่ายตามท้องตลาดก่อนที่จำเลยจะยื่นคำขอรับสิทธิบัตร ส่วนสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11855 นั้น จำเลยเป็นผู้คิดค้นและออกแบบสร้างสรรค์ด้วยตนเองมิได้ทำตามความคิดของโจทก์หรือของบุคคลใด ๆ สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เลขที่ 11854 และ 11855 ของจำเลยจึงชอบด้วยกฎหมาย โจทก์ไม่มีสิทธิขอให้ศาลเพิกถอน ขอให้ยกฟ้อง ระหว่างพิจารณาของศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง โจทก์ถึงแก่กรรม นางสาววรรณา ศิริมาตร์พรชัย ทายาทของโจทก์ยื่นคำร้องขอเข้าเป็นคู่ความแทน ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางอนุญาต ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางพิพากษายกฟ้อง โจทก์อุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า "พิเคราะห์แล้ว ข้อเท็จจริงเบื้องต้นรับฟังเป็นที่ยุติว่า เมื่อปี 2535 โจทก์ยื่นคำขอรับสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เสาอากาศวิทยุและโทรทัศน์ตามรูป (เครื่องหมายการค้า) เอกสารหมาย จ.2 กรมทรัพย์สินทางปัญญาพิจารณาแล้วไม่อนุมัติโดยอ้างเหตุคล้ายกับแบบผลิตภัณฑ์ที่เคยมีประกาศโฆษณาอันเป็นงานของพันตรีอรุณ สายปิ่น ที่ปัจจุบันหมดอายุการคุ้มครองแล้วมาก่อนตามเอกสารหมาย จ.3 ครั้นปี 2539 จำเลยไปยื่นขอจดสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์เสาอากาศโทรทัศน์และวิทยุรวม 2 คำขอ กรมทรัพย์สินทางปัญญารับจดให้ตามเอกสารหมาย จ.5 และ จ.6 ต่อมาจำเลยแจ้งความดำเนินคดีอาญาแก่โจทก์ในข้อหาผลิตสินค้าละเมิดสิทธิบัตรฯ เอกสารหมาย จ.6 ของจำเลย มีป