ฎีกาที่ 22313/2555

ไม่ว่าอักษรจีน คำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" จะแปลว่า ภัตตาคารที่ขายอาหารว่างและน้ำ หรือองค์การที่เกี่ยวกับน้ำก็ตาม แต่อักษรจีนคำว่า เตี้ยน สุ่ย โหลว เป็นอักษรจีนที่ใช้ทั่วไป อาจมีสำเนียงและลีลาการออกเสียงแตกต่างกัน แล้วแต่ว่าเป็นภาษาจีนกลาง จีนแต้จิ๋ว หรือจีนกวางตุ้ง และสามารถแปลความหมายได้หลายอย่าง ซึ่งบุคคลทั่วไปสามารถนำไปใช้ในเครื่องหมายการค้าหรือบริการของตนได้ บุคคลใดจะอ้างเป็นผู้ถือสิทธิของตนแต่ผู้เดียวไม่ได้ แม้เครื่องหมายบริการของโจทก์ยังมีอีกภาคส่วน คือ รูปรอยประดิษฐ์ลักษณะวงกลมอยู่บนอักษรจีนคำกลาง ซึ่งเมื่อพิจารณาทั้งเครื่องหมายแล้วอาจทำให้เข้าใจว่าบริการที่ใช้เครื่องหมายดังกล่าวแตกต่างไปจากบริการอื่น แต่เมื่ออักษรจีนดังกล่าวไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ ก็เป็นกรณีที่ต้องให้โจทก์แสดงเจตนาว่าจะไม่ขอถือเป็นสิทธิของตนแต่เพียงผู้เดียวที่จะใช้อักษรจีนดังกล่าวตาม พ.ร.บ.เครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 มาตรา 80 ประกอบมาตรา 17 วรรคหนึ่ง (1) แต่โจทก์ไม่ได้บรรยายหรือมีคำขอท้ายฟ้องทั้งไม่ได้อุทธรณ์ไว้ จึงไม่อาจวินิจฉัยให้ได้

โจทก์ฟ้องขอให้พิพากษาว่าเครื่องหมายบริการของโจทก์มีลักษณะบ่งเฉพาะอันพึงรับจดทะเบียนได้ และเพิกถอนคำสั่งของนายทะเบียนเครื่องหมายการค้าและคำวินิจฉัยของคณะกรรมการเครื่องหมายการค้า และให้จำเลยรับจดทะเบียนเครื่องหมายบริการอักษรจีน คำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" พร้อมรูปรอยประดิษฐ์ ของโจทก์ตามคำขอเลขที่ 605509 ต่อไป จำเลยให้การขอให้ยกฟ้อง ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง พิพากษาให้เพิกถอนคำสั่งนายทะเบียนเครื่องหมายการค้าที่ พณ 074/6118 ลงวันที่ 2 มีนาคม 2549 และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ของคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าที่ 1169/2550 เรื่อง เครื่องหมายบริการ รูป รอยประดิษฐ์และอักษรจีนคำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" คำขอเลขที่ 605509 ให้นายทะเบียนเครื่องหมายการค้าดำเนินการเกี่ยวกับคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายบริการตามคำขอเลขที่ 605509 ต่อไป ค่าฤชาธรรมเนียมให้เป็นพับ จำเลยอุทธรณ์ต่อศาลฎีกา ศาลฎีกาแผนกคดีทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศวินิจฉัยว่า มีปัญหาต้องวินิจฉัยตามอุทธรณ์ของจำเลยว่าเครื่องหมายบริการของโจทก์ตามฟ้องมีลักษณะบ่งเฉพาะอันพึงรับจดทะเบียนได้ตามคำพิพากษาศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางหรือไม่ ในข้อนี้โจทก์นำสืบว่า โจทก์จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลที่ดินแดนไต้หวัน ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี 2546 เพื่อประกอบธุรกิจให้ บริการอาหารระดับสูงหรือภัตตาคารครั้งแรกที่ดินแดนไต้หวันโดยใช้เครื่องหมายบริการอักษรจีนคำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" พร้อมรูปรอยประดิษฐ์ อย่างต่อเนื่องยาวนานจนเป็นที่รู้จักนิยมอย่างแพร่หลาย ต่อมาในปี 2547 โจทก์เปิดให้บริการเพิ่มขึ้นที่นานจิง และได้รับการจดทะเบียนเครื่องหมายบริการดังกล่าวในอีกหลายประเทศ ตามหลักฐานการจดทะเบียนซึ่งเครื่องหมายบริการดังกล่าวมีลักษณะบ่งเฉพาะอันพึงรับจดทะเบียนได้ อักษรจีนคำว่า " เตี้ยน" ปัจจุบันลดรูปเป็น แปลว่า จุด หรือแต้ม มิได้แปลว่า ติ่มซำ หรืออาหารว่างคำว่า " สุ่ย " แปลว่า น้ำหรือแม่น้ำ และคำว่า " โหลว " แปลว่า ตึก หรืออาคาร ดังนั้น จึงไม่อาจแปลว่าภัตตาคารที่ขายอาหารว่างและน้ำ แต่อาจแปลรวมกันแล้วมีความหมายว่า องค์กรที่เกี่ยวกับน้ำ ไม่ใช่องค์กรที่เกี่ยวกับร้านค้าหรือภัตตาคารที่เกี่ยวกับอาหาร จึงมีลักษณะบ่งเฉพาะอันพึงรับจดทะเบียนได้ เครื่องหมายบริการดังกล่าวเป็นเครื่องหมายบริการที่มีชื่อเสียงแพร่หลายทั่วไป เป็นที่รู้จักกันในหมู่ผู้บริโภค ส่วนจำเลยนำสืบว่า เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2548 โจทก์ยื่นคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายบริการอักษรจีนรูปรอยประดิษฐ์ ตามคำขอเลขที่ 605509 โดยระบุคำอ่านว่า "เตี้ยม จุ้ย เล้า" คำว่า "เตี้ยม" แปลว่า จุด รอย คำว่า "จุ้ย" แปลว่า น้ำ คำว่า "เล้า" แปลว่า ตึก เพื่อใช้สำหรับบริการจำพวกที่ 43 รายการบริการภัตตาคาร ตามสำเนาคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายบริการโจทก์ นายทะเบียนเครื่องหมายการค้าพิจารณาแล้วเห็นว่า มีข้อบกพร่องตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 มาตรา 11 เพราะไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง จึงมีคำสั่งให้อ่านและแปลเป็นสำเนียงจีนกลางและจีนแต้จิ๋วนอกจากนี้นายทะเบียนเครื่องหมายการค้าเห็นว่า เครื่องหมายบริการของโจทก์มีบางส่วนที่ไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ เมื่อวันที่ 2 มีนาคม 2549 จึงมีคำสั่งให้ยื่นหนังสือแสดงเจตนาว่าจะไม่ขอถือเป็นสิทธิของตนแต่เพียงผู้เดียวที่จะใช้อักษรจีนคำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" ตามมาตรา 17 ตามสำเนาหนังสือแจ้งคำสั่งนายทะเบียนเครื่องหมายการค้า ต่อมาวันที่ 19 มิถุนายน 2549 โจทก์ยื่นคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการจดทะเบียนโดยขอแก้ไขคำอ่านใหม่เป็นสำเนียงจีนกลางว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" และอ่านตามสำเนียงจีนแต้จิ๋วว่า "เตี้ยม จุ้ย เล้า" ตามสำเนาคำขอแก้ไขเปลี่ยนแปลงรายการจดทะเบียนและยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการเครื่องหมายการค้า โดยอ้างเหตุผลว่า โจทก์ไม่มีความเห็นแย้งคำสั่งให้สละสิทธิการใช้อักษรคำว่า "โหลว" ที่แยกต่างหากจากเครื่องหมาย แต่คำสั่งให้สละสิทธิการใช้อักษรจีนคำว่า "เตี้ยน" และ "สุ่ย" โจทก์เห็นว่าคำดังกล่าวทั้งสองคำไม่มีลักษณะของการสื่อให้เห็นลักษณะของคุณสมบัติของบริการภัตตาคาร ดังนั้น จึงเป็นคำที่มีลักษณะบ่งเฉพาะเพียงพอต่อการรับจดทะเบียนได้โดยไม่ต้องสละสิทธิการใช้คำทั้งสองดังกล่าวแต่อย่างใด ตามสำเนาคำอุทธรณ์พร้อมเอกสาร คณะกรรมการเครื่องหมายการค้าได้พิจารณาอุทธรณ์ของโจทก์แล้วเห็นว่า เครื่องหมายบริการของโจทก์มีอักษรจีนคำว่า "เตี้ยน สุ่ย โหลว" ซึ่งเป็นสาระสำคัญของเครื่องหมายตามพจนานุกรมจีน - ไทย ฉบับใหม่โดยเธียรชัย เอี่ยมวรเมธ คำว่า "เตี้ยน" แปลว่า ติ่มซำ อาหารว่าง คำว่า "สุ่ย" แปลว่า น้ำ คำว่า "โหลว" แปลว่าภัตตาคาร รวมกันแปลว่า ภัตตาคารที่ขายอาหารว่างและน้ำ เมื่อนำมาใช้กับบริการจำพวกที่ 43 รายการบริการ ภัตตาคาร ทำให้เข้าใจได้ว่าบริการภายใต้เครื่องหมายบริการน