ฎีกาที่ 4239/2545

การร้องคัดค้านการจัดกลุ่มเจ้าหนี้จะต้องร้องภายในกำหนดระยะเวลาตามที่พระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 90/42 ทวิ วรรคสอง กำหนดไว้ คือภายใน 7 วัน นับแต่วันที่ได้รู้ถึงการจัดกลุ่ม เมื่อปรากฏว่าเจ้าหนี้ได้รับสำเนาแผนฟื้นฟูกิจการ ซึ่งกำหนดรายละเอียดเกี่ยวกับการจัดกลุ่มเจ้าหนี้แล้ว แต่มายื่นคำร้องคัดค้านต่อศาลเกินกำหนดเวลา 7 วันนับแต่วันดังกล่าว เจ้าหนี้จึงไม่อาจขอให้ศาลมีคำสั่งจัดกลุ่มเจ้าหนี้เสียใหม่ตามคำร้องคัดค้านได้ ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 90/42 ตรี แผนฟื้นฟูกิจการต้องกำหนดให้สิทธิของเจ้าหนี้ที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันต้องได้รับการปฏิบัติเท่าเทียมกัน การที่แผนฟื้นฟูกิจการกำหนดให้การชำระหนี้ในกลุ่มเอเป็นการชำระหนี้เงินทุนหมุนเวียนซึ่งมีผู้ให้สินเชื่อเงินทุนหมุนเวียนแก่กิจการของกลุ่มลูกหนี้ตามวงเงินสินเชื่อใหม่ที่มีขึ้นตลอดอายุของแผนฯ จะได้รับชำระคืนเป็นลำดับแรกจากกระแสเงินสดของการบริหารกิจการของลูกหนี้ในวงเงินไม่เกิน 40 ล้านบาท ซึ่งธนาคาร ก. เป็นเจ้าหนี้รายเดียวที่ให้เงินทุนหมุนเวียนใหม่จำนวน 15 ล้านบาท หากไม่มีเงินทุนหมุนเวียนใหม่เพื่อปรับสภาพคล่องทางการเงินกิจการของลูกหนี้ก็จะมีปัญหาและต้องปิดกิจการก่อนที่ศาลจะมีคำสั่งเห็นชอบด้วยแผนฟื้นฟูกิจการแผนฟื้นฟูกิจการจึงจำเป็นต้องจัดให้เจ้าหนี้เงินทุนหมุนเวียนรายใหม่ดังกล่าวได้รับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้อื่น ๆ ส่วนหนี้ของธนาคาร ก. จำนวน 15,138,768 บาท ซึ่งมิใช่เงินทุนหมุนเวียนใหม่คงได้รับการชำระหนี้ในกลุ่มอีเช่นเดียวกับเจ้าหนี้ในกลุ่มสถาบันการเงิน แผนฟื้นฟูกิจการจึงชอบด้วยมาตรา 90/42 ตรี ตามพระราชบัญญัติล้มละลายฯ มาตรา 90/58(2) หมายความว่า การดำเนินการแบ่งทรัพย์สินจะต้องเป็นไปตามลำดับบุริมสิทธิที่กำหนดไว้ในมาตรา 130(1) ถึง (6) ส่วนหนี้อื่น ๆ ตามมาตรา 130(7) จะได้ส่วนแบ่งอย่างไรก็ต้องเป็นไปตามการจัดกลุ่มเจ้าหนี้และข้อกำหนดในแผนฟื้นฟูกิจการ มิใช่ว่าหนี้อื่น ๆ ตามมาตรา 130(7) จะต้องแบ่งส่วนเท่า ๆ กัน มิฉะนั้นแล้วการจัดกลุ่มเจ้าหนี้ก็จะไม่มีประโยชน์เมื่อเจ้าหนี้ไม่มีประกันทุกรายได้รับการจัดสรรชำระหนี้ต้นเงินเต็มจำนวนแล้ว ทั้งแผนฟื้นฟูกิจการได้คำนึงถึงหลักการและทรัพย์ที่เป็นภาระจำนองหรือทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักในการประกอบกิจการย่อมได้รับการจัดสรรชำระหนี้ในเรื่องเงื่อนเวลาและดอกเบี้ยดีกว่าเจ้าหนี้ที่ไม่มีหลักประกันใด ๆ แต่สิทธิของเจ้าหนี้ไม่มีประกันที่อยู่ในกลุ่มเดียวกันต้องได้รับการปฏิบัติเท่าเทียมกันเพื่อให้แผนฟื้นฟูกิจการสามารถปฏิบัติไปได้โดยลูกหนี้ไม่ต้องปิดกิจการแผนฟื้นฟูกิจการจึงชอบด้วยมาตรา 90/58(2)

คดีสืบเนื่องมาจากศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งให้ฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้และตั้งให้นายเกรียง สูริบุตร เป็นผู้ทำแผน ต่อมาเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์รายงานว่าในการประชุมเจ้าหนี้เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2544 เพื่อปรึกษาว่าจะยอมรับแผนหรือไม่ หรือจะแก้ไขอย่างไร ที่ประชุมเจ้าหนี้มีมติพิเศษยอมรับแผนฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ที่มีการแก้ไขแล้วตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 90/46(2) ขอให้ศาลนัดพิจารณาแผนเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ได้ส่งแจ้งความกำหนดวันพิจารณาให้ผู้ทำแผน ลูกหนี้ และเจ้าหนี้ทั้งหลายทราบโดยชอบแล้วตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 มาตรา 90/56 เจ้าหนี้ยื่นคำร้องคัดค้านว่า เจ้าหนี้เป็นเจ้าหนี้ไม่มีประกันในกลุ่มเจ้าหนี้สถาบันการเงิน (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 3) ซึ่งได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มอีและกลุ่มเอฟ แต่ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ไม่มีประกันในกลุ่มเจ้าหนี้สถาบันการเงินเช่นเดียวกันกลับได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มเอ กลุ่มอีและกลุ่มเอฟ ทั้งที่ธนาคารกสิกรไทย จำกัด(มหาชน) ไม่ได้เป็นเจ้าหนี้ผู้ให้สินเชื่อรายใหม่ นอกจากนี้เจ้าหนี้ในกลุ่มเช่าซื้อ (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 7) ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ไม่มีประกันก็ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มซี กลุ่มอี และกลุ่มเอฟในขณะที่เจ้าหนี้ในกลุ่มเช่าทรัพย์ (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 8) ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มอีและกลุ่มเอฟ ทั้งที่ทรัพย์ตามสัญญาเช่าซื้อและสัญญาเช่าทรัพย์ต่างเป็นเครื่องจักรที่จำเป็นในการใช้ผลิตสินค้าเช่นเดียวกัน แผนฟื้นฟูกิจการจึงไม่ชอบด้วยพระราชบัญญัติล้มละลายพ.ศ. 2483 มาตรา 90/42 ตรี เพราะมิได้จัดกลุ่มเจ้าหนี้ไม่มีประกันที่มีสิทธิเรียกร้องหรือผลประโยชน์ที่มีสาระสำคัญเหมือนกันหรือทำนองเดียวกันอยู่ในกลุ่มเดียวกัน และแผนฟื้นฟูกิจการไม่ชอบด้วยมาตรา 90/58 ประกอบมาตรา 90/46(2) เนื่องจากมติยอมรับแผนฟื้นฟูกิจการฉบับนี้เป็นมติตามมาตรา 90/46(2) แต่ข้อเสนอในการชำระหนี้ตามแผนนี้หาได้เป็นไปตามลำดับที่กฎหมายบัญญัติไว้ว่าด้วยการแบ่งทรัพย์สินในคดีล้มละลายทั้งนี้เพราะเจ้าหนี้ไม่มีประกันในแต่ละกลุ่มได้รับชำระหนี้ไม่เท่าเทียมกันทั้งลำดับก่อนหลังและสัดส่วนที่ได้รับชำระหนี้เพื่อให้ผลการลงมติสอดคล้องกับข้อกำหนดตามมาตรา 90/58(2) ผู้ทำแผนยื่นคำชี้แจงว่า เหตุที่แผนฟื้นฟูกิจการจัดให้เจ้าหนี้ในกลุ่มเช่าซื้อ (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 7) ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มซี กลุ่มอีและกลุ่มเอฟ แต่ให้เจ้าหนี้ในกลุ่มสถาบันการเงิน (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 3) และเจ้าหนี้ในกลุ่มเช่าทรัพย์ (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 8) ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มอีและกลุ่มเอฟ เนื่องจากลูกหนี้จำเป็นต้องใช้เครื่องจักรที่เช่าซื้อมาประกอบการผลิตสินค้าซึ่งก่อให้เกิดรายได้ แม้ขณะนี้กรรมสิทธิ์ในเครื่องจักรที่เช่าซื้อยังมิได้ตกเป็นของลูกหนี้ก็ตาม แต่เมื่อลูกหนี้ได้ชำระค่าเช่าซื้อครบถ้วนหรือชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการเสร็จสิ้นแล้ว กรรมสิทธิ์ในเครื่องจักรก็จะตกเป็นของลูกหนี้ทันที และเหตุที่ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นเจ้าหนี้ในกลุ่มสถาบันการเงิน (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 3) ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มเอนอกเหนือจากกลุ่มอีและกลุ่มเอฟ ทั้งนี้เพราะธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน) ได้ให้วงเงินสินเชื่อจำนวน 15,000,000 บาท นับแต่วันที่ศาลมีคำสั่งให้ฟื้นฟูกิจการจนถึงปัจจุบันและต่อไปในอนาคต จึงถือได้ว่าเป็นหนี้เงินทุนหมุนเวียนใหม่เฉพาะหนี้จำนวน 15,000,000 บาท เท่านั้นที่จะได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มเอ ส่วนหนี้อีกจำนวน 15,138,768 บาท ยังคงได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มอีและกลุ่มเอฟเท่าเทียมกับเจ้าหนี้ในกลุ่มสถาบันการเงิน (เจ้าหนี้กลุ่มที่ 3) รายอื่น นอกจากนี้เจ้าหนี้ไม่มีประกันในกลุ่มอื่นไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้ในกลุ่มเช่าซื้อ เจ้าหนี้ในกลุ่มที่มีทรัพย์ของบุคคลภายนอกจดทะเบียนจำนองเป็นประกันและเจ้าหนี้ในกลุ่มที่ไม่มีทรัพย์ของบุคคลภายนอกเป็นประกันล้วนได้รับชำระหนี้ในส่วนที่เป็นต้นเงินเต็มจำนวนทุกราย หากจะแตกต่างกันไปบ้างก็เฉพาะในเรื่องของเงื่อนเวลาและดอกเบี้ยที่ได้รับหลังจากที่ศาลมีคำสั่งเห็นชอบด้วยแผนฟื้นฟูกิจการจนถึงการชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการเสร็จสิ้นแล้วเท่านั้น ทั้งนี้โดยคำนึงถึงหลักการในเรื่องทรัพย์ที่เป็นภารจำนองหรือทรัพย์ที่ใช้ในการประกอบกิจการที่จะได้รับการชำระหนี้ภายในเงื่อนเวลาและดอกเบี้ยที่ดีกว่าเจ้าหนี้ไม่มีหลักประกันใด ๆ ศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งเห็นชอบด้วยแผนฟื้นฟูกิจการ เจ้าหนี้อุทธรณ์ โดยอธิบดีผู้พิพากษาศาลล้มละลายกลางอนุญาตให้อุทธรณ์เป็นหนังสือ ศาลฎีกาแผนกคดีล้มละลายวินิจฉัยว่า "ที่เจ้าหนี้อุทธรณ์เป็นประการแรกว่า แผนฟื้นฟูกิจการได้แยกเจ้าหนี้ในกลุ่มเจ้าหนี้เช่าซื้อให้ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มซี กลุ่มอีและกลุ่มเอฟ ในขณะที่เจ้าหนี้ไม่มีประกันในกลุ่มอื่น ๆ ได้รับการจัดชำระหนี้ในกลุ่มอีและกลุ่มเอฟเท