ฎีกาที่ 4575/2536

กรณีที่ลูกจ้างประสบอันตรายถึงแก่ความตาย ประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงานฯ ข้อ 50 วรรคแรก บัญญัติให้บิดา มารดาสามีหรือภริยาที่สิทธิได้รับส่วนแบ่งเงินทดแทนจากนายจ้างและในวรรคสามบัญญัติว่า... ถ้าผู้ได้รับส่วนแบ่งผู้ใดตาย...ให้ส่วนแบ่งของบุคคลดังกล่าวเป็นยุติ แสดงว่า สิทธิในการรับเงินทดแทนเป็นสิทธิเฉพาะตัวขณะที่ ส.ถึงแก่ความตายนั้นส. ยังไม่ได้รับเงินทดแทนสิทธิเรียกร้องในการรับเงินทดแทนของ ส. อันเนื่องมาจากการตายของบุตรย่อมยุติลง ผู้ใดจะไปเรียกร้องเงินทดแทนส่วนของ ส.ไม่ได้พนักงานเงินทดแทนมีคำสั่งยกคำร้องของ ส. ที่เรียกร้องเงินทดแทนไว้ก่อนตายย่อมทำให้สิทธิในการอุทธรณ์คำสั่งต่อจำเลยตามประกาศกระทรวงมหาดไทยดังกล่าวข้อ 60 ระงับไปด้วย ซึ่งมีผลเท่ากับคำสั่งของพนักงานเงินทดแทนในส่วนที่เกี่ยวกับสิทธิจะได้รับเงินทดแทนของ ส. ถึงที่สุด

โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2532เวลาประมาณ 5 นาฬิกา นายสุพจน์ รูปหล่อ ลูกจ้างของโจทก์ได้ถูกคนร้ายใช้อาวุธปืนยิงถึงแก่ความตายในสถานที่ทำงานด้วยสาเหตุส่วนตัวไม่เกี่ยวข้องกับการทำงานไม่ใช่ถึงแก่ความตายเพราะการปฏิบัติหน้าที่การงานหรืออันเนื่องมาจากการทำงาน หรือเพื่อป้องกันรักษาผลประโยชน์ให้แก่โจทก์ หลังจากนายสุพจน์ถึงแก่ความตาย นายสุพรรณและนางแดงรูปหล่อ บิดามารดาของลูกจ้างได้แจ้งต่อพนักงานเงินทดแทนสำนักงานกองทุนเงินทดแทน ด้วยวาจา เรียกร้องเงินทดแทนพนักงานเงินทดแทนเห็นว่าการประสบอันตรายของลูกจ้างไม่เกี่ยวข้องโดยตรงกับหน้าที่การงานในความรับผิดชอบและมิใช่เกิดจากการป้องกันรักษาผลประโยชน์ให้แก่นายจ้าง จึงมีคำสั่งยกคำร้อง นายแดงอุทธรณ์ต่อจำเลย จำเลยมีคำสั่งให้โจทก์จ่ายเงินทดแทนแก่ผู้มีสิทธิ คือนายสุพรรณ และนายแดงเป็นรายเดือนเดือนละ 1,560 บาท มีกำหนด 5 ปีโดยให้ผู้มีสิทธิได้รับส่วนแบ่งคนละเท่า ๆ กัน เป็นเงินคนละ 780 บาทแต่เนื่องจากนายสุพรรณได้ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม2533 จึงให้นายจ้างจ่ายค่าทดแทนครั้งเดียวแก่นายสุพรรณเป็นเงิน6,240 บาท ส่วนนางแดงให้จ่ายค่าทดแทนครั้งแรกตั้งแต่เดือนที่ลูกจ้างถึงแก่ความตายจนถึงเดือนที่ได้ปฏิบัติตามคำสั่งรวมกันส่วนครั้งต่อ ๆ ไปให้จ่ายทุกวันที่ 19 ของแต่ละเดือน จนกว่าจะครบตามข้อ 50 และข้อ 54(4) แห่งประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องการคุ้มครองแรงงาน และให้จ่ายค่าทำศพแก่ผู้จัดการศพของลูกจ้างเป็นเงิน 7,800 บาทตามข้อ 52 วรรคสามแห่งประกาศกระทรวงมหาดไทยเรื่อง การคุ้มครองแรงงาน คำสั่งของจำเลยดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายการตายของลูกจ้างเนื่องมาจากสาเหตุส่วนตัว ไม่เป็นเหตุให้โจทก์ต้องจ่ายเงินทดแทน และจำเลยไม่มีอำนาจพิจารณาและมีคำสั่งให้โจทก์จ่ายเงินทดแทนแก่นายสุพรรณ เนื่องจากนายสุพรรณไม่ได้อุทธรณ์คำสั่งของพนักงานเงินทดแทนคำสั่งของพนักงานเงินทดแทนในส่วนที่เกี่ยวกับนายสุพรรณจึงถึงที่สุด นอกจากนี้การแจ้งขอรับเงินทดแทนของนายสุพรรณ และนางแดงต่อพนักงานเงินทดแทนเป็นการแจ้งด้วยวาจา ไม่ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขและวิธีการที่กำหนดไว้ และตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2 ที่ว่าประสบอันตราย หมายความว่า การที่ลูกจ้างได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ หรือถึงแก่ความตาย หรือการป้องกันรักษาประโยชน์ให้แก่นายจ้างนั้น ไม่สามารถใช้บังคับได้ เพราะขัดต่อประกาศของคณะปฏิวัติฉบับที่ 103 ข้อ 2(6) ขอให้เพิกถอนคำวินิจฉัยของจำเลยและคำสั่งของจำเลยที่ 41/2535 ลงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2535 เรื่องอุทธรณ์คำสั่งพนักงานเงินทดแทน จำเลยให้การว่า นายสุพรรณ รูปหล่อ บิดาของลูกจ้างได้ยื่นคำร้องตามแบบที่เลขาธิการสำนักงานประกันสังคมกำหนด ต่อมาวันที่29 มิถุนายน 2533 พนักงานเงินทดแทนมีคำสั่งที่ 176/2533 ยกคำร้องของนายสุพรรณ ต่อมาวันที่ 2 กรกฎาคม 2533 นายสุพรรณถึงแก่ความตาย นายแดง รูปหล่อ มารดาลูกจ้างได้ยื่นอุทธรณ์คำสั่งพนักงานเงินทดแทนตามแบบที่เลขาธิการสำนักงานประกันสังคมกำหนดนายแดงจึงมีสิทธิยื่นอุทธรณ์แทนได้ แม้นางแดงจะมิได้ยื่นคำร้องขอรับเงินทดแทนต่อพนักงานเงินทดแทน พนักงานเงินทดแทนและจำเลยก็มีอำนาจสั่งจ่ายเงินทดแทนแก่นายสุพรรณและนางแดงซึ่งเป็นทายาทตามกฎหมายได้ ทั้งนายสุพรรณและนางแดงได้ยื่นคำร้องตามแบบที่เลขาธิการสำนักงานประกันสังคมกำหนด ถูกต้องตามกฎหมายและระเบียบแบบแผนของทางราชการทุกประการ นายสุพจน์ลูกจ้างของโจทก์ถูกยิงถึงแก่ความตายขณะปฏิบัติหน้าที่ตามปกติในสถานประกอบการของนายจ้างโดยไม่ทราบว่าผู้ใดเป็นคนร้าย และไม่ได้ความว่าเกิดขึ้นจากสาเหตุที่ไม่เกี่ยวข้องกับการทำงานและเรื่องส่วนตัว ถือได้ว่าลูกจ้างประสบอันตรายถึงแก่ความตายเนื่องจากการทำงานให้แก่นายจ้างตามประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การคุ้มครองแรงงาน ข้อ 2และประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 103 ข้อ 2(6) คำสั่งของจำเลยชอบด้วยกฎหมายแล้ว ขอให้ยกฟ้อง ศาลแรงงานกลางพิจารณาแล้ววินิจฉัยว่า สิทธิในการได้รับเงินทดแทนเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้มีสิทธิเท่านั้น ผู้ใดจะใช้สิทธิแทนไม่ได้ ข้อเท็จจริงได้ความว่า หลังจากพนักงานเงินทดแทนมีคำสั่งยกคำร้องแล้ววันที่ 2 กรกฎาคม 2533 นายสุพรรณถึงแก่ความตายนางแดงแต่เพียงผู้เดียวอุทธรณ์คำสั่งของพนักงานเงินทดแทนต่อจำเลย คำสั่งของพนักงานเงินทดแทนในส่วนที่เกี่ยวกับนายสุพรรณย่อมถึงที่สุด ที่จำเลยมีคำสั่งให้จำเลย (ที่ถูกคือโจทก์)จ่ายเงินทดแทนแก่นายสุพรรณจึงไม่ชอบ นายสุพจน์ รูปหล่อและนายสวิง สกขุนทด ถูกคนร้ายยิงตายพร้อมกัน เชื่อได้ว่าเหตุที่เกิดขึ้นเนื่องมาจากการทำงานให้นายจ้าง ดังนั้น คำสั่งของจำเลยที่ให้จ่ายเงินทดแทนแก่นางแดงจึงชอบแล้ว พิพากษาเพิกถอนคำสั่งของเลขาธิการสำนักงานประกันสังคมที่ 41/2535 ลงวันที่18 พฤศจิกายน 2535 เฉพาะที่ให้จ่ายเงินทดแทนแก่นายสุพรรณ รูปหล่อเท่