ฎีกาที่ 5048/2539

หนังสือแบบทดสอบประเมินผลฉบับบูรณาการชั้นประถมปีที่1เป็นหนังสือแบบฝึกหัดไม่จำต้องส่งให้กระทรวงศึกษาธิการตรวจเพราะไม่ได้เป็นหนังสืออยู่ในบังคับของกระทรวงศึกษาธิการแต่เป็นหนังสือประกอบการเรียนไม่เป็นหนังสือที่บังคับใช้ตามหลักสูตรจึงไม่จำเป็นต้องซื้อโดยเร่งด่วนและไม่จำเป็นต้องซื้อด้วยวิธีพิเศษแม้ฝ่ายจำเลยจะอ้างว่าในการจัดซื้อหนังสือรายนี้ได้มีการจัดตั้งกรรมการจัดซื้อโดยวิธีพิเศษตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุฯข้อที่25(4)ก็เป็นการกล่าวอ้างลอยๆโดยไม่มีพยานหลักฐานใดสนับสนุนทั้งตามบันทึกเสนอขอซื้อก็มีเพียงระบุตัวกรรมการตรวจรับพัสดุเท่านั้นหาได้มีการเสนอตั้งกรรมการจัดซื้อโดยวิธีพิเศษไม่ฟังไม่ได้ว่าได้มีการจัดตั้งกรรมการจัดซื้อดังที่ฝ่ายจำเลยอ้างการจัดซื้อหนังสือรายพิพาทจึงไม่ถูกต้องตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุฯ ผู้แทนสำนักพิมพ์ต่างๆเบิกความเกี่ยวกับราคาหนังสือพิพาทว่าเป็นราคาประเมินมีราคาไม่เท่ากันเอาเป็นที่แน่นอนไม่ได้และยังได้ความว่าในการจัดพิมพ์หนังสือรายพิพาทนี้ผู้พิมพ์ให้ค่าตอบแทนค่าลิขสิทธิ์แก่ผู้เขียนแตกต่างกันโดยภาคเอกชนให้ในอัตราสูงส่วนของทางราชการให้ในอัตราต่ำและเมื่อนำไปประกอบกับผู้แต่งเป็นผู้ทรงคุณวุฒิสูงเป็นที่น่าเชื่อถือมีจำหน่ายที่ร้านสหกรณ์กลาโหมจำกัดเพียงแห่งเดียวย่อมทำให้ผู้ผลิตและจำหน่ายกำหนดราคาสูงกว่าราคาในท้องตลาดได้เพราะไม่มีคู่แข่งส่วนที่โจทก์อ้างว่าหนังสือพิพาทมีราคาเล่มละ9.49บาทซึ่งสำนักงานการประถมศึกษาฯซื้อในราคาเล่มละ30บาทเป็นราคาสูงกว่าความเป็นจริงก็เพียงอาศัยการประเมินราคาจากสำนักพิมพ์ต่างๆซึ่งไม่ได้พิมพ์หนังสือพิพาทที่เป็นหนังสือชนิดประเภทและคนแต่งคนเดียวกันที่จะนำมาเปรียบเทียบราคากันได้อีกทั้งผู้ขายได้เสนอขายหนังสือพิพาทไปยังจังหวัดต่างๆซึ่งก็ซื้อในราคาเดียวกันนี้จนทางราชการได้รับหนังสือและแจกจ่ายให้นักเรียนได้ใช้ประโยชน์สมความมุ่งหวังของทางราชการแล้วเมื่อไม่ปรากฎว่ามีการทุจริตกรณีจึงไม่เกิดความเสียหายแก่ทางราชการหรือโจทก์แต่อย่างใดดังนั้นแม้จำเลยที่5ถึงที่8จะดำเนินการซื้อหนังสือแบบทดสอบประเมินผลฉบับบูรณาการชั้นประถมปีที่1จากร้านสหกรณ์กลาโหมจำกัดไม่ถูกต้องตามระเบียบของทางราชการแต่ก็ไม่เกิดความเสียหายการกระทำของจำเลยที่5ถึงที่8จึงไม่เป็นละเมิด

โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องว่า เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2523จำเลยที่ 5 ที่ 6 ที่ 7 และที่ 8 ซึ่งรู้อยู่แล้วว่าอำนาจหน้าที่ในการบริหารกิจการและงบประมาณที่เป็นเงินอุดหนุนงบประถมศึกษาปีงบประมาณ พ.ศ. 2524 ขององค์การบริหารส่วนจังหวัดระยองในส่วนที่เกี่ยวกับโรงเรียนประชาบาลได้โอนเป็นของโจทก์ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2523 ได้ร่วมกันทำหนังสือในนามผู้ว่าราชการจังหวัดระยอง จำนวน 2 ฉบับ ถึงอธิบดีกรมการปกครอง ขอให้กรมการปกครองโอนเงินอุดหนุนงบประถมศึกษาหมวดค่าวัสดุงบประมาณ พ.ศ. 2524ของโจทก์จำนวนรวม 1,900,000 บาท เพื่อนำไปจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์การศึกษาตามหลักสูตรใหม่ และจัดซื้อแบบพิมพ์ต่าง ๆ สำหรับใช้ในกิจการโรงเรียนประชาบาลจังหวัดระยอง เมื่อจำเลยที่ 4ได้รับหนังสือดังกล่าวจึงได้ทำเอกสารและใบขออนุมัติเงินอุดหนุนงบประถมศึกษาค่าวัสดุจำนวน 1,900,000 บาท ซึ่งเป็นเงินประจำงวดที่ 1ของงบประมาณ พ.ศ. 2524 ของโจทก์ โดยทำคำขออนุมัติรวมไปกับจังหวัดชัยภูมิอีก 1 จังหวัด รวมทั้งสิ้น 4,900,000 บาท ส่งไปยังสำนักงบประมาณโดยรู้อยู่แล้วว่าไม่มีอำนาจกระทำได้ตามกฎหมายแล้วจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3 ได้ร่วมกันดำเนินการให้มีการอนุมัติเงินประจำงวดที่ 1 เงินอุดหนุนงบประถมศึกษาปีงบประมาณ พ.ศ. 2524จำนวน 628,880 บาท ของจังหวัดระยองและจังหวัดชัยภูมิ ตามที่กรมการปกครองขออนุมัติดังกล่าวซึ่งจำเลยที่ 1 ที่ 2 และที่ 3รู้อยู่แล้วว่าเป็นเงินงบประมาณของโจทก์ให้กรมการปกครองซึ่งเป็นส่วนราชการอื่น มิใช่เจ้าของงบประมาณเมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2524โดยไม่ได้ทักท้วงแก้ไขและโดยไม่ได้ทำการตรวจสอบวิเคราะห์ตามอำนาจหน้าที่ตามกฎหมาย เป็นการละเว้นการปฏิบัติการตามหน้าที่และเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยฝ่าฝืนต่อพระราชบัญญัติโอนกิจการบริหารโรงเรียนประชาบาลไปเป็นของโจทก์ พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณพ.ศ. 2502 และระเบียบว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับงบประมาณรายจ่ายพ.ศ. 2507 ต่อมาจำเลยที่ 5 ที่ 6 และที่ 7 ได้ทำบันทึกลงวันที่22 มกราคม 2524 เสนอจำเลยที่ 8 ขออนุมัตินำเงินอุดหนุนงบประมาณประถมศึกษาจำนวน 628,880 บาท ดังกล่าวไปจัดซื้อแบบพิมพ์อุปกรณ์การเรียนการสอนตามหลักสูตรใหม่จำนวน 3,913 ชุด ชุดละ150 บาท เป็นเงิน 586,950 บาท โดยจัดซื้อเป็นแบบทดสอบประเมินผลฉบับบูรณาการชั้นประถมปีที่ 1 ใช้ในกิจการการศึกษาประชาบาลจากร้านสหกรณ์กลาโหม จำกัด โดยวิธีพิเศษตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2521 โดยผ่านความเห็นชอบและตรวจสอบจากจำเลยที่ 6 และที่ 7 ซึ่งจำเลยที่ 8 ได้อนุมัติให้จัดซื้อหนังสือดังกล่าว โดยมิได้ทักท้วง และเมื่อวันที่ 30 มกราคม 2524จำเลยที่ 8 ได้ลงนามทำสัญญาซื้อขายแบบทดสอบประเมินผลฉบับบูรณาการชั้นประถมปีที่ 1 รวม 5 เรื่อง จำนวน 3,913 ชุด ราคาชุดละ 150 บาทเป็นเงิน 586,950 บาท จากพันเอกวินัย นุตะสิริ และหรือร้านสหกรณ์กลาโหม จำกัด โดยวิธีพิเศษ โดยมีจำเลยที่ 5 ลงชื่อเป็นพยานในสัญญาดังกล่าวด้วย ต่อมาเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2524ผู้ขายได้ส่งมอบหนังสือให้คณะกรรมการตรวจรับให้รับไว้ตามสัญญาและวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2524 จำเลยที่ 5 ที่ 6 และที่ 7 ได้ร่วมกันทำบันทึกเสนอจำเลยที่ 8 แล้วจำเลยที่ 8 ได้อนุมัติจ่ายเงินและได้ชำระราคาค่าหนังสือให้แก่ผู้ขายครบถ้วนตามสัญญาแล้วซึ่งการดำเนินการขออนุมัติและการทำสัญญาจัดซื้อหนังสือของจำเลยที่ 5 ที่ 6 ที่ 7 และที่ 8 โดยวิธีพิเศษดังกล่าวเป็นการกระทำโดยไม่ถูกต้อง และเป็นการฝ่าฝืนต่อระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2521 และระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการพัสดุของหน่วยงานบริหารราชการส่วนท้องถิ่นพ.ศ. 2522 และเงินอุดหนุนงบประถมศึกษาประเภทค่าวัสดุที่นำไปจัดซื้อหนังสือตามสัญญาจำนวน 586,950 บาท ซึ่งเกินกว่า 400,000 บาทและพันเอกวินัย นุตะสิริ หรือร้านสหกรณ์กลาโหม จำกัด ไม่ใช่หน่วยราชการหรือรัฐวิสาหกิจซึ่งเป็นผู้ทำหรือผลิต หนังสือดังกล่าวขึ้นเอง และกรณีมิใช่ต้องซื้อเร่งด่วน หากล่าช้าอาจเสียหายแก่ราชการแต่อย่างใด แต่กรณีดังกล่าวจะต้องจัดซื้อโดยวิธีประกวดราคาเท่านั้นนอกจากนี้การขออนุมัติและการจัดซื้อหนังสือของจำเลยที่ 5 ที่ 6ที่ 7 และที่ 8 ดังกล่าว ได้ร่วมกันดำเนินการลักษณะที่มีการเตรียมการกันไว้ก่อน โดยจัดซื้อในราคาเล่มละ 30 บาท ซึ่งเป็นราคาที่สูงเกินกว่าความเป็นจริงมาก เพราะหนังสือมีราคาเล่มละไม่เกิน 9.49 บาท จึงมีราคาสูงกว่าความเป็นจริงเล่มละ 20.51 บาทจำนวน 19,565 เล่ม เป็นเงินที่ซื้อเกินราคาไปเป็นเงิน 401,278.15บาท และหนังสือดังกล่าวมิได้เป็นหนังสือจำเป็นที่ต้องใช้หรือบังคับให้ใช้ตามหลักสูตรของราชการทั้งมิใช่พัสดุที่ต้องรีบจัดซื้อโดยเร่งด่วน ซึ่งหากล่าช้าจะเสียหายแก่ราชการแต่ประการใดการกระทำของจำเลยทั้งแปดจึงเป็นการร่วมกันทำละเมิดต่อโจทก์ทำให้โจทก์เสียหาย ต้องเสียเงินซื้อหนังสือดังกล่าวในราคาสู