ฎีกาที่ 560/2529

คดีก่อนจำเลยที่5ได้เป็นโจทก์ฟ้องโจทก์ในคดีนี้เป็นจำเลยที่3ขอให้เพิกถอนนิติกรรมซื้อขายที่พิพาทและศาลฎีกาได้วินิจฉัยชี้ขาดในคดีดังกล่าวว่าจำเลยที่5ไม่มีส่วนร่วมหรือรู้เห็นในการปลอมใบมอบอำนาจคำพิพากษาของศาลฎีกาดังกล่าวจึงผูกพันโจทก์คดีนี้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา145โจทก์จะมาอ้างในคดีนี้อีกว่าจำเลยที่5ได้มีส่วนร่วมหรือรู้เห็นเกี่ยวกับการกระทำปลอมหนังสือมอบอำนาจที่ใช้ในการขายที่ดินพิพาทให้กับโจทก์หาได้ไม่. กรมที่ดินได้วางระเบียบเพื่อป้องกันการทุจริตที่เกิดขึ้นเกี่ยวแก่การมอบอำนาจไว้ว่า'ฯโดยเจ้าหน้าที่ผู้ตรวจสอบลายมือชื่อมิใช่ผู้ชำนาญการพิเศษโดยเฉพาะการตรวจสอบจึงต้องใช้ความระมัดระวังอย่างวิญญูชนจะพึงกระทำได้.....ฯลฯ.....การตรวจสอบลายมือชื่อของผู้มอบอำนาจ....ให้ตรวจสอบว่ามีลักษณะคล้ายคลึงกับของเดิมพอที่จะเชื่อถือได้หรือไม่....ฯลฯ....'ดังนี้เมื่อลายมือชื่อปลอมของผู้มอบอำนาจในหนังสือมอบอำนาจปลอมกับลายมือชื่อที่แท้จริงของผู้มอบอำนาจมีลักษณะตัวอักษรช่องไฟและลีลาในการเขียนคล้ายคลึงกันมากในสายตาของวิญญูชนย่อมถือได้ว่าเป็นลายมือชื่อของบุคคลคนเดียวกันการที่เจ้าพนักงานที่ดินเชื่อว่าลายมือชื่อของผู้มอบอำนาจในหนังสือมอบอำนาจปลอมเป็นลายมือชื่อที่แท้จริงจึงถือไม่ได้ว่าเจ้าพนักงานที่ดินกระทำโดยประมาทเลินเล่อ. กรมที่ดินวางระเบียบว่า'หนังสือมอบอำนาจควรมีพยานอย่างน้อย1คนถ้าผู้มอบอำนาจพิมพ์ลายมือต้องมีพยาน2คน...ฯลฯ...'เมื่อปรากฏว่าหนังสือมอบอำนาจนอกจากจะมีผู้รับมอบอำนาจลงชื่อเป็นพยานคนหนึ่งแล้วยังมีลายมือชื่อพยานอื่นอีกเช่นนี้แม้จะตัดลายมือชื่อพยานที่เป็นผู้รับมอบอำนาจออกไปใบมอบอำนาจนั้นก็ยังสมบูรณ์อยู่เมื่อไม่มีระเบียบให้เจ้าพนักงานผู้ตรวจสอบใบมอบอำนาจถ่ายบัตรประจำตัวของผู้มอบอำนาจติดเรื่องไว้การที่เจ้าพนักงานไม่ได้กระทำเช่นนั้นจึงยังไม่อาจถือได้ว่าเป็นความประมาทเลินเล่อถึงกับเป็นเหตุให้โจทก์ต้องเสียหาย. โจทก์เบิกความเพียงว่าหากจำเลยที่3ตรวจดวงตราเขตบางรักที่ประทับก็จะรู้ว่าเป็นตราปลอมส่วนจำเลยที่4ก็เคยเห็นดวงตราเขตบางรักเสมอๆแต่มิได้นำสืบให้เห็นว่าดวงตราที่แท้จริงของเขตบางรักเป็นอย่างไรคำเบิกความของโจทก์จึงเป็นเพียงความเข้าใจหรือการคาดคะเนของโจทก์เองเป็นการเลื่อนลอยกรณียังฟังไม่ได้ว่าจำเลยที่3ที่4กระทำละเมิดต่อโจทก์.(ที่มา-ส่งเสริมฯ)

โจทก์ ฟ้อง ว่า จำเลย ที่ 1 มี หน้าที่ ตาม กฎหมาย ใน การ ออก โฉนดและ ใบ แทน โฉนด ที่ดิน จด ทะเบียน การ โอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน ทำนิติกรรม เกี่ยวแก่ กรรมสิทธิ์ และ สิทธิ ใน ที่ดิน จำเลย ที่ 2 ถึงที่ 4 เป็น เจ้าพนักงาน ที่ดิน มี หน้าที่ ปฏิบัติ ราชการ ภายใต้บังคับบัญชา และ รับผิด ชอบ ของ จำเลย ที่ 1 จำเลย ที่ 5 เป็น เจ้าของกรรมสิทธิ์ ที่ดิน รวม 3 โฉนด เนื้อที่ 604 ตารางวา จำเลย ทั้ง ห้ากระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์ โดย จำเลย ที่ 5 แจ้ง กับ เจ้าหน้าที่ หมวดนิติกรรม ที่ดิน และ การ มอบอำนาจ ของ เขต บางรัก ว่า ประสงค์ จะ มอบอำนาจ ให้ บุตร ชาย ไป ขอ ใบแทน โฉนด ที่ดิน ทั้ง สาม แปลง จากกรมที่ดิน จำเลย ที่ 1 เพราะ โฉนด สูญหาย จำเลย ที่ 5 อายุ กว่า 60 ปีขอ ให้ เขต บางรัก รับรอง ว่า มี สติ สมบูรณ์ และ ประสงค์ จะ ทำ กิจการตาม ใบมอบอำนาจ ซึ่ง ความจริง โฉนด ดังกล่าว มิได้ สูญหาย แต่ จำเลยที่ 5 มี เจตนา ทุจริต ประสงค์ จะ นำ ใบ แทน โฉนด ไป ใช้ ใน ทาง ที่มิชอบ เจ้าหน้าที่ จึง ออก คำ รับรอง หนังสือ มอบอำนาจ ให้ จำเลย ที่5 ต่อมา มี ผู้ ทำปลอม ใบ มอบอำนาจ ที่ มี คำ รับรอง ดังกล่าว ด้วยความ ร่วมมือ ของ จำเลย ที่ 5 วันที่ 26 เมษายน 2519 บุคคล ที่ อ้าง ตนว่า เป็น นาย คณิสสร วิริยศิริ บุตร จำเลย ที่ 5 ผู้รับ มอบอำนาจ นำ ไปยื่น ขอ ใบ แทน โฉนด ต่อ จำเลย ที่ 3 ที่ สำนักงาน ที่ดิน กรุงเทพมหานคร จำเลย ที่ 3 ด้วย ความ ประมาท เลินเล่อ ไม่ ตรวจดู ลายมือชื่อ ผู้มอบอำนาจ ว่า เหมือน กับ ลายมือชื่อ ใน สารบบ เดิม หรือ ไม่ ถ้า ตรวจดูจะ เห็น ได้ โดย ง่าย ว่า ไม่ เหมือน กัน ทั้ง อายุ ก็ คลาดเคลื่อนผู้รับ มอบอำนาจ มี บัตรประจำตัว ประชาชน จริง หรือ ไม่ จำเลย ที่3 ก็ ไม่ ได้ ถ่าย ภาพ ติด เรื่อง ไว้ ตาม ระเบียบ ดวงตรา ที่ ประทับกำกับ ลายมือชื่อ ของ พนักงาน ผู้ รับรอง ก็ มี รูปร่าง ลักษณะ ลวดลายผิดปกติ เห็น ได้ ชัด ว่า เป็น ดวงตรา ปลอม หาก จำเลย ที่ 3 ตรวจสอบและ ใช้ ความ ระมัดระวัง ก็ จะ เห็น ว่า ไม่ เหมือน กับ ที่ จำเลย ที่3 เคย พบ เห็น อยู่ เสมอ พยาน ใน การ รับ มอบอำนาจ ก็ ไม่ มี ผู้รับมอบอำนาจ กลับ เป็น พยาน เสีย เอง จำเลย ที่ 3 ควร เสนอ ให้ระงับ การออก ใบแทน ไว้ ก่อน แล้ว ส่ง หนังสือ มอบอำนาจ ไป ตรวจสอบ ยังเจ้าพนักงาน ผู้รับรอง ที่ เขตบางรัก แต่ กลับ เสนอ ให้ จำเลย ที่2 ผู้ เป็น เจ้าพนักงาน ที่ดิน ดำเนินการ ต่อไป จำเลย ที่ 2 มิได้กระทำ การ ตาม ระเบียบ ที่ ทาง ราชการ วาง ไว้ กลับ ออก ใบแทน โฉนด ให้และ มอบ ใบแทน โฉนด แก่ ผู้รับ มอบอำนาจ ปลอม ไป ใน วันที่ 22มิถุนายน 1519 โจทก์ กับ ผู้ ที่ อ้าง ตน ว่า เป็น บุตร จำเลย ที่ 5ได้ ทำ นิติกรรม ซื้อขาย ที่ดิน ทั้ง สาม โฉนด นั้น ที่ สำนักงาน ที่ดินกรุงเทพมหานคร จำเลย ที่ 4 มี หน้าที่ รับ คำ ขอ ทำ นิติกรรม ดังกล่าวด้วย ความ ประมาท เลินเล่อ จำเลย ที่ 4 ไม่ ตรวจดู ว่า ลายมือ ชื่อผู้รับ มอบอำนาจ เหมือน กับ ลายมือชื่อ ใน สารบบ เดิม หรือ ไม่ ไม่ ถ่ายบัตร ประจำตัว ประชาชน ของ ผู้รับ มอบอำนาจ และ ผู้ซื้อ ติด เรื่อง ไว้ จำเลย ที่ 4 เคย เห็น ดวงตรา ที่ ประทับ กำกับ ลายมือชื่อ เจ้าพนักงานเสมอ ถ้า ใช้ ความ สังเกต จะ เห็น ได้ ว่า เป็น ดวงตรา ปลอม จำเลย ที่2 มิได้ ทำ ตาม ระเบียบ ที่ ทาง ราชการ วาง ไว้ คือ ถ้า ตรวจดู ลายมือชื่อ ผู้มอบอำนาจ กับ ลายมือชื่อ เจ้าของ ที่ ดิน ใน สารบบ เดิม จะเห็น ว่า ไม่ คล้ายคลึง กันดวงตรา ที่ ประทับ กำกับ ลายมือชื่อ ผู้รับรอง ไม่ เหมือน กับ ดวงตราที่ แท้จริง หาก จำเลย ที่ 2 ตรวจดู แล้ว ก็ จะ ต้อง ไม่ จด ทะเบียนโอน กรรมสิทธิ์ ที่ดิน ดังกล่าว ให้ แก่ โจทก์ การ กระทำ โดย ความประมาท เลินเล่อ ของ จำเลย ที่ 1 ถึง จำเลย ที่ 4 และ การ กระทำ ของจำเลย ที่ 5 เป็น เหตุ ให้ โจทก์ ได้ รับ ซื้อ ที่ดิน ทั้ง สาม โฉนดและ ได้ จ่าย เงิน จำนวน 1,751,600 บาท ให้ แก่ ผู้ ที่ อ้าง ตน ว่าเป็น บุตร จำเลย ที่ 5 ไป แล้ว จึง ขอ ให้ ศาล บังคับ จำเลย ทั้ง ห้าร่วมกัน ใช้ เงิน 1,751,600 พร้อมด้วย ดอกเบี้ย ให้ แก่ โจทก์ จำเลย ทั้ง ห้า ให้การ ปฏิเสธ ต่อสู้คดี ขอ ให้ ศาล พิพากษา ยกฟ้อง ศาลชั้นต้น วินิจฉัย ว่า จำเลย ที่ 5 มิได้ แสดงตัว ขอ รับ คำรับรองใน หนังสือ มอบอำนาจ และ ไม่ มี ส่วน รู้เห็น ใน การ ปลอม หนังสือมอบอำนาจ จำเลย ที่ 1 ที่ 2 ที่ 3 และ ที่ 4 มิได้ ประมาท เลินเล่อใน การ ออก ใบแทน โฉนด และ การ ทำ นิติกรรม ซื้อขาย ที่ดิน พิพากษายกฟ้อง โจทก์ อุทธรณ์ ศาลอุทธรณ์ พิพากษา ยืน โจทก์ ฎีกา ศาลฎีกา วินิจฉัย ว่า 'โจทก์ ฎีกา ข้อแรก ว่า จำเลย ที่ 5 ได้ จงใจกระทำ ละเมิด ต่อ โจทก์ โดย จำเลย ที่ 5 ได้ มี ส่วนร่วม หรือ รู้เห็นกับ การ กระทำ ปลอม หนังสือ มอบอำนาจ ที่ ใช้ ใน การ ขาย ที่ดิน พิพาทให้ กับ โจทก์ เห็น ว่า ปัญหา ข้อ นี้ ปรากฏ ว่า ศาลฎีกา ได้ วินิจฉัยชี้ขาด ใน